Tradycyjny model nauczania oparty na podręcznikach i wykładach – to już się nie sprawdza, a na pewno nie w pojedynkę. Współczesna edukacja wspierana przez rozwój technologii immersyjnych, takich jak wirtualna rzeczywistość (VR), rozszerzona rzeczywistość (AR) czy rozwiązania mixed reality to przyszłość, która udowadnia, że proces zdobywania wiedzy może być bardziej angażujący i oparty na doświadczeniu.

W szkołach i na uczelniach technologie te umożliwiają przekraczanie kolejnych granic, jeśli chodzi o tworzenie środowisk edukacyjnych, w których uczniowie oraz studenci nie muszą się zatrzymywać na biernym słuchaniu o danym zjawisku – mogą także zobaczyć je z bliska, przeanalizować i doświadczyć w praktyce. Właśnie dlatego VR coraz częściej pojawia się w klasach, laboratoriach oraz w edukacji zdalnej.

Edukacja przyszłości? Nauka przez doświadczenie – już tu jest.

Możliwość nauki poprzez bezpośrednie doświadczenie ma niebanalny sens od zawsze, jednak w realiach technologii VR jest to prawdziwy przełom. Bowiem wirtualne środowiska dzisiaj pozwalają uczniom eksplorować nawet te przestrzenie i zjawiska, które w rzeczywistości byłyby niedostępne lub trudne do zobrazowania.

Uczeń może na przykład:

• obserwować strukturę cząsteczki w trójwymiarowej przestrzeni,
• odbyć wirtualną podróż do wnętrza ludzkiego ciała,
• przeanalizować budowę wulkanu czy dna oceanicznego,
• uczestniczyć w rekonstrukcji wydarzeń historycznych.

Wiedza przestaje być jedynie abstrakcyjną informacją – staje się doświadczeniem. Przemawiają za tym już konkretne badania i pokazują, że uczniowie uczący się z wykorzystaniem VR są bardziej skoncentrowani oraz lepiej zapamiętują omawiany materiał.

VR w szkole – jak wygląda lekcja w wirtualnej rzeczywistości?

Lekcje prowadzone z wykorzystaniem VR mogą wyglądać w rozmaity sposób, w zależności od potrzeb. Pewne jest jednak, że konkretnie różnią się od tradycyjnych zajęć – przede wszystkim poziomem interakcji. 

Uczniowie zakładają gogle VR i przenoszą się do cyfrowego środowiska, które zostało zaprojektowane jako przestrzeń edukacyjna i są wspierani materiałami dydaktycznymi, które mogą obejmować między innymi takie elementy jak interaktywne modele 3D, panoramy 360°, materiały wideo, narracje dźwiękowe, czy też tekstowe wyjaśnienia.

W takich okolicznościach:

• uczniowie – samodzielnie eksplorują temat, obserwują szczegóły obiektów i analizują procesy zachodzące w czasie rzeczywistym. 
• nauczyciel – pełni rolę przewodnika, który prowadzi uczniów przez kolejne etapy lekcji.

Takie podejście sprzyja aktywnej nauce i rozwijaniu umiejętności analitycznych. Co istotne, sprawdza się to w kontekście różnych przedmiotów szkolnych.

Przedmioty szkolne w wirtualnym świecie 

To prawda: technologia VR znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach edukacji – zarówno w przedmiotach ścisłych, jak i humanistycznych. Wynika to z faktu, że w zależności od tematu lekcji uczniowie mogą korzystać z różnych scenariuszy edukacyjnych. W naukach przyrodniczych VR umożliwia obserwowanie procesów, których nie da się zobaczyć gołym okiem, a wirtualne laboratoria pozwalają analizować reakcje chemiczne, budowę komórki czy zjawiska fizyczne w bezpiecznym środowisku.

VR to także olbrzymie wsparcie w poznawaniu historii i geografii  – uczniowie mogą przenieść się do starożytnych miast, odwiedzić miejsca ważnych wydarzeń historycznych, a nawet zobaczyć wirtualne rekonstrukcje zabytków. Z kolei w edukacji technicznej i zawodowej ta sama technologia pozwala symulować procesy produkcyjne, czy różnego rodzaju procedury techniczne. Możemy być pewni, że ta już teraz szeroka gama możliwości w przyszłości będzie jeszcze bardziej imponująca.

VR a nowe możliwości nauki zdalnej

Zdalne przyswajanie wiedzy to już dzisiaj standard, do którego VR wnosi nową jakość. Technologie immersyjne odgrywają wręcz coraz większą rolę w nauczaniu na odległość – w tym pełniąc nawet funkcję cyfrowych klas, w których uczniowie i nauczyciele spotykają się w przestrzeni trójwymiarowej.

W takim modelu nauczania możliwe jest prowadzenie zajęć, podczas których uczestnicy:

• wspólnie analizują modele 3D,
• pracują nad zadaniami w wirtualnym laboratorium,
• uczestniczą w symulacjach edukacyjnych.

Edukacja zdalna wychodzi poza utarte schematy i przestaje ograniczać się do oglądania prezentacji czy materiałów wideo. Uczniowie mogą aktywnie uczestniczyć w zajęciach i współpracować z innymi uczestnikami lekcji, co zdecydowanie przekłada się na efektywność nauczania.

Praktyczne zastosowania VR w edukacji – od eksperymentów po cyfrowe kampusy

Technologie immersyjne coraz częściej pojawiają się w szkołach i na uczelniach jako narzędzie wspierające naukę poprzez doświadczenie. Wirtualna rzeczywistość umożliwia tworzenie środowisk, które znacznie przewyższają pod wieloma względami możliwości nauki w jej tradycyjnej ujęciu. Tak teoria spotyka się z praktyką – a uczniowie i studenci stają się częścią przestrzeni edukacyjnych, które jeszcze niedawno znaliśmy wyłącznie z filmów science-fiction. Spójrzmy na konkretne przykłady takiego zastosowania.

#1 Wirtualne laboratoria i symulacje edukacyjne

W wielu dziedzinach nauki to praktyka odgrywa największą rolę i pozwala doskonalić zdobyte w teorii umiejętności. To zrozumiałe, ale nie pozbawione wyzwań. Problem polega na tym, że nie każda szkoła dysponuje odpowiednim zapleczem laboratoryjnym, a niektóre eksperymenty są kosztowne lub nawet – potencjalnie niebezpieczne.

Wirtualna rzeczywistość ma na to sposób: umożliwia tworzenie symulacji laboratoryjnych. To oznacza, że uczniowie mogą wykonywać eksperymenty w bezpiecznym środowisku cyfrowym, obserwując efekty swoich działań w czasie rzeczywistym. Wirtualne laboratoria pozwalają w ten sposób między innymi analizować reakcje chemiczne, badać procesy biologiczne, symulować zjawiska fizyczne. Możliwe staje się również trenowanie procedur medycznych. Oczywiście takie rozwiązania są szczególnie przydatne w szkołach średnich, czy na uczelniach wyższych – jednak ich potencjał można tak naprawdę wykorzystywać na każdym szczeblu edukacji.

#2 Wirtualny kampus – uczelnia w środowisku cyfrowym

Nauka – nauką. Jednak jednym z bardziej zaawansowanych zastosowań technologii XR w edukacji jest to, co dzieje się niejako w tle tj. tworzenie wirtualnych kampusów uczelni. To środowisko VR, gdzie studenci mogą uczestniczyć w zajęciach w wydarzeniach akademickich, ale nawet zwyczajnie się spotykać.

Jako taki wirtualny kampus może odzwierciedlać rzeczywistą przestrzeń uczelni lub stanowić całkowicie nową przestrzeń zaprojektowaną wyłącznie w środowisku cyfrowym. 

Takie rozwiązania są już teraz wykorzystywane m.in. w ramach takich okoliczności jak:

• dni otwarte uczelni,
• spotkania rekrutacyjne,
• wykłady i warsztaty,
• wydarzenia akademickie i konferencje.

Nowoczesne środowiska edukacyjne stają się dostępne bez ograniczeń i to dla studentów z różnych części świata. To dosłownie i w przenośni otwiera horyzonty.

#3 Platformy edukacyjne VR dla szkół i uczelni

Jeśli chodzi o konkretne przykłady – rozwój technologii immersyjnych sprawił, że powstają specjalistyczne platformy edukacyjne umożliwiające prowadzenie zajęć w wirtualnej rzeczywistości. Jednym z przykładów takich rozwiązań są platformy przygotowane z myślą o różnych poziomach edukacji, jak Kognita Edu. To innowacyjna przestrzeń, która umożliwia prowadzenie lekcji VR w szkołach podstawowych, liceach, technikach oraz szkołach branżowych. W jej ramach zyskuje się dostęp do ogromu materiałów edukacyjnych obejmujących przedmioty ścisłe, przyrodnicze i humanistyczne.

Innym przykładem jest platforma Kognita Uni – zaprojektowana z myślą o szkolnictwie wyższym. To tutaj możliwe staje się prowadzenie zajęć w VR na kierunkach inżynieryjnych, medycznych, rolniczych, przyrodniczych oraz społecznych.

Zauważ, że lekcje dostępne w tych środowiskach wykorzystują interaktywne modele 3D, panoramy 360°, materiały wideo oraz narracje audio – to tworzy naprawdę kompleksowe scenariusze edukacyjne, gdzie wirtualna rzeczywistość w porównaniu do tradycyjnych metod nauczania wprowadza wyższy poziom skuteczności przyswajania wiedzy.

Jak dokładnie VR zwiększa skuteczność nauki?

Rosnące zainteresowanie VR w edukacji wynika oczywiście z atrakcyjności tej technologii, ale nie tylko to. Nade wszystko chodzi o zwiększenie efektywności proces przyswajania wiedzy. 

Wirtualna rzeczywistość to:

• większe zaangażowanie uczniów,
• łatwiejsze zrozumienie skomplikowanych zagadnień,
• uczenie się poprzez doświadczenie,
• wspieranie rozwoju kompetencji praktycznych.

Według badania zrealizowanego przez NewSchools Venture Fund i Gallup aż 65% uczniów gimnazjów i szkół średnich jest zainteresowanych wykorzystaniem VR i AR do nauki – i to mówi samo za siebie: świat jest już gotowy na takie zmiany. 

Edukacja w świecie technologii immersyjnych – co dalej?

Nie mamy do czynienia jedynie z chwilowym trendem technologicznym. Coraz więcej instytucji edukacyjnych dostrzega potencjał immersyjnych metod nauczania w rozwijaniu kompetencji przyszłości. 

W końcu:
wirtualna rzeczywistość pozwala łączyć teorię z praktyką, zwiększać zaangażowanie uczniów oraz tworzyć środowiska edukacyjne, które wcześniej były niemożliwe do zrealizowania.

Dlatego też wraz z rozwojem technologii XR można spodziewać się, że wirtualne lekcje, tak samo jak symulacje edukacyjne czy cieszące się coraz większą popularnością cyfrowe kampusy już wkrótce staną się naturalnym elementem nowoczesnego systemu edukacji. Nauka będzie  nie tylko o wiele bardziej efektywna i dostępna – będzie wręcz inspirująca dla kolejnych pokoleń uczniów i studentów.